ΑΚΥΡΩΣΗ ΛΟΓΩ ΠΛΑΝΗΣ, ΠΟΤΕ ΕΠΕΡΧΕΤΑΙ;

  • Τι σημαίνει πλάνη;

Πλάνη είναι η εσφαλμένη γνώση της απαιτουμένης για τον προσδιορισμό της βούλησης του δηλούντος πραγματική κατάσταση, προς την πλάνη δε με την παραπάνω έννοια εξομοιώνεται και η έλλειψη γνώσης (άγνοια) της πραγματικής κατάστασης, όταν δεν είναι συνειδητή εκ μέρους του δηλούντος.(Α.Π. 406/2019, Α.Π. 110/2019, Α.Π. 725/2014, Α.Π. 1655/2012 και Α.Π. 957/2009 όλες στην Τ.Ν.Π. “ΝΟΜΟΣ”).


Σύμφωνα με ΑΚ 140 επ. η ουσιώδης πλάνη καθιστά την δικαιοπραξία ακυρώσιμη.

Ακυρώσιμη είναι η δικαιοπραξία που ισχύει μέχρι να ακυρωθεί με δικαστική απόφαση. Η ακυρώσιμη δικαιοπραξία κατά το ΑΚ 184, μετά την ακύρωση της με δικαστική απόφαση εξομειώνεται με εξ αρχής άκυρη.

Η πλάνη μπορεί να υφίσταται είτε στη δήλωση (AK 140, 141) είτε στη βούληση (AK 143).


Πλάνη στη δήλωση σημαίνει ότι το περιεχόμενο της δήλωσης απέχει εκείνου της βούλησης, κοινώς δηλώνουμε κάτι διαφορετικό από εκείνο που επιθυμούμε (π.χ. εκ παραδρομής αναγράφουμε ως ποσό πώλησης 50 αντί 500 ευρώ).


  • Πότε υπάρχει ουσιώδης πλάνη;

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 140, 141 εκθ. ΑΚ, σε δικαιοπραξία που υπάρχει διάσταση ανάμεσα στη δήλωση του δικαιοπρακτούντος και στη βούληση του και η διάσταση αυτή οφείλεται σε ουσιώδη πλάνη, δηλαδή τόσο σπουδαία, που η δικαιοπραξία δεν θα επιχειρείτο, αν ο δικαιοπρακτήσας γνώριζε την πραγματικά κατάσταση, αυτός δικαιούται να ζητήσει την ακύρωσή της.

Συνεπώς, για να επέλθει ακύρωση της δικαιοπραξίας λόγω πλάνης πρέπει αυτή να υφίσταται η κατά τον χρόνο της δήλωσης και να είναι ουσιώδης.

Το ουσιώδες της πλάνης κρίνεται σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη ενώ σε κάθε περίπτωση αναζητείται η αληθής βούληση του δικαιοπρακτούντος (ΑΚ 173, 200).


  • Τι αφορά η ουσιώδης πλάνη;

Η ουσιώδης αυτή πλάνη μπορεί να αφορά ακόμη και στο περιεχόμενο της δήλωσης, έστω και αν έχει σχέση με το δίκαιο, δηλαδή με το είδος της δικαιοπραξίας ή τη νομική ενέργεια κάποιου όρου ή με τις έννομες συνέπειες της δήλωσης (Α.Π. 406/2019 ό.π., Α.Π. 1/2017, Α.Π. Α.Π. 993/2014 και Α.Π. 335/2012 όλες στην Τ.Ν.Π. “ΝΟΜΟΣ”).


  • Πότε η πλάνη στη βούληση δημιουργεί αξίωση για ακύρωση;

Απ’την άλλη πλευρά, η πλάνη στη βούληση νοείται ως πλάνη στα παραγωγικά αίτια (ΑΚ 143). Αυτό σημαίνει ότι παρότι το περιεχόμενο της δήλωσης μας συμφωνεί με εκείνο της βούλησης μας, παρ’όλα αυτά η βούληση είναι προϊόν άγνοιας ή εσφαλμένης γνώσης .

Η πλάνη που αναφέρεται αποκλειστικά ως στα παραγωγικά αίτια δεν επιφέρει ακύρωση της δικαιοπραξίας (ΑΚ 143), εκτός αν συντρέχει η εξαίρεση του ΑΚ 142.

Έτσι στην νομολογία έχουν διατυπωθεί τα εξής: Αν όμως τα παραγωγικά αίτια τέθηκαν ως αίρεση ή συζητήθηκαν πριν από την κατάρτιση της δικαιοπραξίας και αποτέλεσαν βάση ή προϋπόθεση αυτής κατά τη βούληση αμφότερων των μερών, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, η πλάνη ως προς τα προδιαληφθέντα αίτια αποβαίνει ουσιώδης και μπορεί να επιφέρει την ακύρωση της δικαιοπραξίας, όταν τα περιστατικά, επί των οποίων κυρίως στήριξαν τα μέρη τη σύναψη της σύμβασης, ως δικαιοπρακτικό της θεμέλιο, δεν συνέτρεχαν ή εκ των υστέρων ανατράπηκαν (βλ. ΟλΑΠ 35/1998, ΟλΑΠ 5/1990, ΑΠ 1441/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).


  • Πότε επέρχεται παραγραφή της αξίωσης ακύρωσης της δικαιοπαραξίας λόγω πλάνης;

Εξάλλου, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 157 ΑΚ, το δικαίωμα για ακύρωση δικαιοπραξίας, λόγω πλάνης, αποσβήνεται με την παρέλευση δύο ετών από την επόμενη ημέρα της κατάρτισης της δικαιοπραξίας (ά. 241εδ.α ΑΚ), στην περίπτωση, όμως, που η πλάνη εξακολούθησε και μετά τη δικαιοπραξία, η αποσβεστική προθεσμία των δύο (2) ετών αρχίζει από την επόμενη ημέρα, αφότου πέρασε η κατάσταση που ήταν η δημιουργός της ελαττωματικής βούλησης του συμβαλλόμενου, δηλαδή από την αποκάλυψη της πλάνης. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι, μετά, την πάροδο διετίας από τη δικαιοπραξία ή από τότε που πέρασε η κατάσταση της πλάνης, αποκλείεται η ακύρωση αυτής τόσο με αγωγή όσο και με ένσταση, αφού η προθεσμία του άρθρου 157 ΑΚ είναι αποσβεστική, ώστε να επέρχεται απόσβεση του διαπλαστικού δικαιώματος προς ακύρωση της δικαιοπραξίας. Το αντίθετο δεν προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 273 ΑΚ, που θεσπίζει το απαράγραπτο των ενστάσεων, διότι η διάταξη αυτή ισχύει επί παραγραφής και δεν μπορεί να γίνει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 279 ΑΚ, ανάλογή εφαρμογή της και επί αποσβεστικής προθεσμίας, αφού δεν συμβιβάζεται με τη φύση και το σκοπό αυτής, που είναι η ταχύτερη δυνατή άρση της αβεβαιότητας περί το κύρος της δικαιοπραξίας. Επιπροσθέτως, η ανάλογη εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 273 ΑΚ αποκλείεται επί αποσβεστικής προθεσμίας σε κάθε περίπτωση, διότι η παραγραφή αφορά πάντοτε τις αξιώσεις υποστατού δικαιώματος και οι ενστάσεις από τις αξιώσεις αυτές δεν παραγράφονται, με την έννοια ότι μπορούν να προβληθούν και μετά την παραγραφή των αξιώσεων, ενώ με την παρέλευση της αποσβεστικής προθεσμίας παύει να υπάρχει το διαπλαστικό δικαίωμα προς ακύρωση της δικαιοπραξίας, ώστε να μη νοείται πλέον η ύπαρξη αξίωσης και πολύ περισσότερο ένστασης, που να πηγάζει από μη υποστατό δικαίωμα (βλ. ΑΠ 1447/2010, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).



Η Μαριάντζελα Φραγγή είναι δικηγόρος και μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Χαλκίδας

LLM Εμπορικού και Εταιρικού Δικαίου

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε στο τηλ. 2221181308

e-mail: mariafr.lawoffice@gmail.com

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 131616223_3586906204724989_4341998669420592615_o-1024x558.jpg

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *