ΥΠΑΙΤΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ & ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΔΙΚΟΠΡΑΞΙΑ

ΑΚ 914:

Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.

  • Προϋποθέσεις Αδικοπραξίας:
  1. Ανθρώπινη Συμπεριφορά, ως αντικειμενικό βασικό στοιχείο θεμελίωσης αδικοπρακτικής ευθύνης. Η συμπεριφορά μπορεί να συνίσταται σε θετική πράξη ή παράλειψη.
  2. Παρανομία: Tο παράνομο της πράξης ή της παράλειψης του υποχρέου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε
  3. Ικανότητα Προς Καταλογισμό
  4. Υπαιτιότητα: H υπαίτια συμπεριφορά του υποχρέου δηλαδή ενέργεια ή παράλειψη οφειλόμενη σε δόλο ή αμέλεια
  5. Ζημία: Eπέλευση ζημίας άλλου προσώπου (παθόντος)
  6. H ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς(πράξης ή παράλειψης) και της ζημίας του παθόντος.

Σημειώνεται ότι η αδικοπρακτική ευθύνη είναι υποκειμενική, το βάρος απόδειξης και επίκλησης
όλων των προϋποθέσεων της αδικοπραξίας φέρει ο ζημιωθείς. Στην αδικοπρακτική ευθύνη ικανοποιείται και ηθική βλάβη ενώ σε περίπτωση θανάτωσης, ικανοποιείται η ψυχική οδύνη τρίτων (ΑΚ 932), π.χ ψυχική οδύνη συγγενών σε περιπτώση θανατηφόρου τροχαίου δυστυχήματος που προκάλεσε τον θάνατο του παθόντος υπό τις ως άνω προϋποθέσεις.


-Τι είναι υπαιτιότητα;

Υπαιτιότητα είναι ο ψυχικός δεσμός του δράστη προς την αδικοπραξία.

-Τι συμβαίνει όταν η ζημία οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα ή σε οικείο πταίσμα του παθόντος;

Αν η ζημία οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του παθόντος, δεν οφείλεται αποζημίωση ενώ αν διαπιστωθεί οικείο πταίσμα αυτού, βάσει 300 ΑΚ, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της (ΑΠ 10/2021, ΜονΕφΘεσ 642/2021).

-Πότε υπάρχει παρανομία;

Για την κατάφαση της “παρανομίας”, δεν απαιτείται παράβαση συγκεκριμένου κανόνα δικαίου, αλλά αρκεί η αντίθεση της συμπεριφοράς στο γενικότερο πνεύμα του δικαίου ή στις επιταγές της έννομης τάξης. Έτσι, παρανομία συνιστά και η παράβαση της γενικής υποχρέωσης πρόνοιας και ασφάλειας, στο πλαίσιο της συναλλακτικής και γενικότερα της κοινωνικής δραστηριότητας των ατόμων, δηλαδή η παράβαση της, κοινωνικώς επιβεβλημένης και, εκ της θεμελιώδους δικαιϊκής αρχής της συνεπούς συμπεριφοράς, απορρέουσας, υποχρέωσης λήψης ορισμένων μέτρων επιμέλειας, για την αποφυγή πρόκλησης ζημίας σε έννομα αγαθά τρίτων προσώπων (ΑΠ 1177/2018, ΑΠ 346/2017, ΑΠ 1029/2015).

Πότε συνίσταται παράνομη συμπεριφορά οφειλόμενη σε παράλειψη;

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη αλλά και σε παράλειψη.

Η παράλειψη, όμως, για να οδηγήσει σε υποχρέωση αποζημίωσης, πρέπει να είναι παράνομη.

Τούτο συμβαίνει, όταν ο υπαίτιος παραλείπει να προβεί σε ορισμένη θετική ενέργεια έναντι συγκεκριμένου προσώπου ή της ολότητας, στην οποία έχει υποχρέωση να προβεί από το νόμο, από δικαιοπραξία ή από τη συναλλακτική καλή πίστη, κατά τις κρατούσες κοινωνικές αντιλήψεις, καθώς και όταν, από προηγούμενη συμπεριφορά του ιδίου, αυτός δημιούργησε πραγματική κατάσταση επικίνδυνη για τα δικαιώματα και τα έννομα συμφέροντα τρίτων ή από το γενικό πνεύμα του δικαίου (ΑΠ 664/2017, ΑΠ 821/2014, ΑΠ 139/2014).

Ποίες οι προϋποθέσεις αιτιώδους συνάφειας;

Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει, όταν η φερόμενη ως ζημιογόνος πράξη ή η παράλειψη του ευθυνομένου  προσώπου ήταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας(άρθρο 336 παρ. 4 KΠολΔ), ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα (ΑΠ 895/2019, ΑΠ 810/2017).

Η ύπαρξη της υπαιτιότητας δεν αποκλείεται, κατ’αρχήν από το γεγονός ότι στο επιζήμιο αυτό αποτέλεσμα συνετέλεσε και συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος αλλά η ύπαρξη αυτού, προβαλλομένη από τον υπαίτιο κατ’ένσταση, συνεπάγεται την μη επιδίκαση από το δικαστήριο αποζημίωσης ή την μείωση του ποσού της, κατά το παραπάνω άρθρο 300 ΑΚ.


Τροχαία Ατυχήματα & Υπαιτιότητα

Mε την απόφαση υπ’αριθμόν 970/2021 ο Άρειος Πάγος, αναίρεσε απόφαση του ΜονΕφΘεσ 167/2017, η οποία αφορούσε θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα που είχε ως αποτέλεσμα την παράσυρση πεζού.

Σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά, ο οδηγός εκινείτο σε επαρχιακή οδό διπλής κατευθύνσεως με τρεις λωρίδες κυκλοφορίας σε κάθε ρεύμα. Οδηγούσε χωρίς να κατέχει άδεια ικανότητας οδηγήσεως και τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος σε ποσοστό 1,02 g/l.

Με την πρωτόδικη και την εφετειακή απόφαση καταλογίστηκε η αποκλειστική υπαιτιότητα στην πεζή.

Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ελλιπείς, ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ουσιώδες τμήμα της υπαιτιότητας του οδηγού, αφού στην απόφαση δεν αναφέρεται η απόσταση από την οποία ο οδηγός αντιλήφθηκε ή μπορούσε την πεζή πριν από το σημείο παράσυρσης. Δεν διευκρινίζεται ακόμη γιατί δεν την αντιλήφθηκε νωρίτερα, όταν επιχείρησε να δρασκελίσει τις διαχωριστικές μπάρες, λαμβανομένου υπόψη ότι η θανούσα λόγω της ηλικίας της (62 ετών) δεν ήταν ιδιαίτερα ευέλικτη και γρήγορη, ώστε να πραγματοποιήσει εγκαίρως ελιγμό προς τα δεξιά και να αποφύγει το ατύχημα.

Κατά την κρίση του ΑΠ δημιουργείται, επίσης, κενό, ασάφεια και αμφιβολία, εάν ο οδηγός οδηγούσε με σύνεση και νηφαλιότητα, από την παραδοχή της εφετειακής αποφάσεως ότι ο οδηγός αντιλήφθηκε ξαφνικά την πεζή, αφού κανένα άλλο όχημα δεν εκινείτο στην λωρίδα του, ούτε υπήρχε κάποιο εμπόδιο που περιόριζε την ορατότητά του. Δεν αιτιολογείται επαρκώς η κρίση ότι οδηγούσε με νηφαλιότητα και τεταμένη την προσοχή του, καθώς και εάν ασκούσε επιρροή στην οδηγική του ικανότητα το αλκοόλ που είχε καταναλώσει. Τέλος, ενώ η προσβαλλόμενη απόφαση δέχεται υπέρβαση του ανωτάτου ορίου, δεν διευκρινίζεται εάν αυτό άσκησε επίδραση στην επέλευση του ατυχήματος.


Μεταξύ άλλων σημειώνεται στην ως άνω υπόθεση ότι:

Η παράβαση διατάξεων του Κ.Ο.Κ. δεν θεμελιώνει αυτή καθ’ εαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του αποτελέσματος που επήλθε ( ΑΠ 68/2020, ΑΠ 87/2019, ΑΠ 1032/2018).



Η Μαριάντζελα Φραγγή, είναι εν ενεργεία δικηγόρος και μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Χαλκίδας από το 2020, με ενεργή απασχόληση και εκπροσώπηση στα δικαστήρια εντολέων επί ποινικών υποθέσεων. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε στο τηλ. 2221181308 και e-mail: mariafr.lawoffice@gmail.com

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 131616223_3586906204724989_4341998669420592615_o-1024x558.jpg

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *