N.4855/2021: “FAKE NEWS” YΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ (αρθρ.191)

Mε το Ν.4855/2021 σημειώθηκε σωρεία αλλαγών στον Ποινικό Κώδικα, μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται και η αναδιαμόρφωση του 191 Π.Κ. περί «διασποράς ψευδών ειδήσεων».

Συγκεκριμένα, η αναθεωρημένη εκδοχή υπό τον ισχύοντα νόμο (Ν.4855/2021) έχει ως εξής:

” Όποιος δημόσια ή μέσω του διαδικτύου διαδίδει ή διασπείρει με οποιονδήποτε τρόπο ψευδείς ειδήσεις που είναι ικανές να προκαλέσουν ανησυχίες ή φόβο στους πολίτες ή να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού στην εθνική οικονομία, στην αμυντική ικανότητα της χώρας ή στη δημόσια υγεία τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή. Εάν η πράξη τελέστηκε επανειλημμένα μέσω του τύπου ή μέσω διαδικτύου, ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και ο πραγματικός ιδιοκτήτης ή εκδότης του μέσου με το οποίο τελέστηκαν οι πράξεις των προηγούμενων εδαφίων”.

Ενώ η προϊσχύσασα εκδοχή υπό το Ν.4619/2019 οριζόταν ως εξής:

” Όποιος δημόσια ή μέσω του διαδικτύου διαδίδει ή διασπείρει με οποιονδήποτε τρόπο ψευδείς ειδήσεις με αποτέλεσμα να προκαλέσει φόβο σε αόριστο αριθμό ανθρώπων ή σε ορισμένο κύκλο ή κατηγορία προσώπων, που αναγκάζονται έτσι να προβούν σε μη προγραμματισμένες πράξεις ή σε ματαίωσή τους, με κίνδυνο να προκληθεί ζημία στην οικονομία, στον τουρισμό ή στην αμυντική ικανότητα της χώρας ή να διαταραχθούν οι διεθνείς της σχέσεις, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.

Όποιος από αμέλεια γίνεται υπαίτιος της πράξης της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας.”


Ποίες βασικές αλλαγές επήλθαν υπό τη νέα εκδοχή του 191 Π.Κ.;

  • Καταργήθηκε η εξ αμελείας διασπορά ψευδών ειδήσεων
  • Επανήλθε η ευθύνη του Τύπου, η οποία είχε λησμονηθεί υπό την διατύπωση του Ν.4619/2019.
  • Επίσης, υπό το νέο νόμο (Ν.4855/2021) παρατηρείται επέκταση της ευθύνης και “στο πρόσωπο του πραγματικού ιδιοκτήτη ή εκδότη του μέσου“.

– Ποίοι προβληματισμοί εκφράστηκαν για την νέα εκδοχή του 191 Π.Κ. υπό το Ν.4855/2021;

Εξακολουθεί η διάταξη του 191 Π.Κ. να παρουσιάζει ορισμένα σημαντικά στοιχεία ασάφειας. Π.χ. Ελλείπει σαφής ορισμός της είδησης, πόσω μάλλον της ψευδούς είδησης. Αυτή η έλλειψη δημιουργεί προβληματισμό ιδιαιτέρως υπό τα σύγχρονα δεδομένα τεχνολογικής εξέλιξης. Ζούμε στην εποχή της υπερ-πληροφόρησης – αν όχι της πάραπληροφόρησης-, όπου παρατηρείται ατέρμονη και διαρκώς αύξουσα ροή ειδήσεων σε καθημερινή βάση. Το νομοθετικο αυτό κενό καλείται να καλύψει η νομολογία, στην οποία κατ’αρχήν υποστηρίζεται ότι ως είδηση μπορεί να χαρακτηριστούν τα γεγονότα και όχι οι σκέψεις ή οι κρίσεις.

Επίσης, παρατηρείται διεύρυνση του βαθμού συναισθηματικής επίδρασης των «ψευδών ειδήσεων». Ειδικότερα, …είναι ικανές να προκαλέσουν ανησυχίες ή φόβο στους πολίτες ή να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού”. Οι όροι ανησυχία, φόβος, κλονισμός της εμπιστοσύνης εστιάζονται σε εσωτερικές καταστάσεις και ως υποκειμενικές έννοιες, είναι εκ φύσεως δυσχερώς προσδιορίσιμες. Υπό αυτά τα δεδομένα, εκφράζεται στη θεωρία προβληματισμός αν η ρύθμιση αυτή είναι ικανή να οδηγήσει σε εκσυγχρονισμό ή σε αναχρονισμό του δικαίου με πιθανή την υπέρμετρη διεύρυνση του αξιοποίνου και τον περιορισμό θεμελιωδών ελευθεριών, όπως εκείνων της έκφρασης και του Τύπου (Σ.11 και 14, ΧΘΔΕ άρθρ.11).

Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά που συναντώνται στον Ποινικό Κώδικα αντίστοιχεςαφηρημένες εσωτερικές έννοιες, π.χ. “πρόκληση ανησυχίας” η οποία συναντάται και στα άρθρα 416 και 333 Π.Κ. Σε κάθε περίπτωση, ο ακρίβης αντίκτυπος και η επιτυχία ή μη της εν λόγω διάταξης θα αποτυπωθεί μέσω της νομολογιακής της εφαρμογής.


Μαριάντζελα Φραγγή, Δικηγόρος

LLM Eμπορικό και Εταιρικό Δίκαιο, Απόφοιτη της Νομικής Σχολής Αθηνών (ΕΚΠΑ)

2 σχόλια στο “N.4855/2021: “FAKE NEWS” YΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ (αρθρ.191)”

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *