Ν.4855/2021: ΑΠΡΟΣΦΟΡΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ (43 Π.Κ.)

Ο Ν.4855/2021 επέφερε εκτεταμένη αναθεώρηση του Ποινικού Κώδικα, με σκοπό την πλήρωση κενών και την αντιμετώπιση της αυξημένης εγκληματικότητας. Να σημειωθεί ότι ο Ποινικός Κώδικας είχε προσφάτως αναθεωρηθεί με τον Ν.4619/2019.

Ανάμεσα στις αλλαγές που παρατηρούνται στον νέο Ποινικό Κώδικα είναι και η επαναφορά της διάταξης για την απρόσφορη απόπειρας (43 Π.Κ.), η οποία είχε καταργηθεί με την αλλαγή του Ποινικού Κώδικα τον Ιούνιο του 2019.

Η επαναφορά της διάταξης για την απρόσφορη απόπειρα  απετέλεσε αντικείμενο διχογνωμίας, σχετικά με το κατά πόσο κρίνεται αναγκαία η εφαρμογή της, συνδυαστικά με το γεγονός ότι η τιμώρηση της απρόσφορης απόπειρας δεν προβλέπεται σε όλες τις έννομες τάξεις.

Έχει υποστηριχθεί αναφορικά με το ζήτημα ότι «η τιμώρηση πράξεων απρόσφορης απόπειρας συνιστά αποφασιστική εκτροπή από τις αρχές του αντικειμενικού αδίκου. Ο δράστης πράξης απρόσφορης απόπειρας τιμωρείται επειδή πιστεύει ότι τελεί έγκλημα ενώ στην πραγματικότητα δεν δημιουργεί κίνδυνο για κανένα έννομο αγαθό» σύμφωνα πάντα με την απόφαση ΑΠ 68/2020.

Από την άλλη πλευρά, με την απόφαση ΑΠ 638/2018 έχουμε «Καταδίκη για απρόσφορη απόπειρα ληστείας από δράστες με καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους, για παράνομη οπλοφορία και οπλοχρησία και για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος». Εν προκειμένω, η τιμώρηση της απρόσφορης απόπειρας κρίθηκε αναγκαία λόγω των ιδιαίτερων περιστάσεων του εγκλήματος όπως εκτίθεται παρακάτω: «Aπειλή θανάτωσης του παθόντος με πολεμικό όπλο από τους κατηγορουμένους, προκειμένου να τους παραδώσει το ποσό των 30.000 € και ένα αυτοκίνητο. Μη ολοκλήρωση της ληστείας, καθ’ όσον ο παθών δεν είχε στην κατοχή του τα ως άνω».

Κατευθυντήριος δύναμη συχνά για την τιμώρηση της απρόσφορης απόπειρας είναι κάθε φορά η in concreto αξιολόγηση  των ειδικών περιστάσεων της πράξης, της έκδηλης εγκληματικής βούλησης και επικινδυνότητας του δράστη αλλά και στην εφαρμογή της θεωρίας της εντύπωσης στα πλαίσια της εγγυητικής λειτουργίας του ποινικού δικαίου.

Στο 43 Π.Κ. ορίζονται επακριβώς τα εξής:

 «1. Όποιος επιχείρησε να εκτελέσει έγκλημα με μέσο ή κατά αντικειμένου τέτοιας φύσης ώστε να αποβαίνει απολύτως αδύνατη η τέλεση του εγκλήματος αυτού τιμωρείται με την ποινή του άρθρου 83 μειωμένη στο μισό.

2. Όποιος επιχείρησε τέτοια απρόσφορη απόπειρα από ευήθεια παραμένει ατιμώρητος

Εν ολίγοις, η απρόσφορη απόπειρα τιμωρείται με την ποινή της απόπειρας μειωμένη κατά το μισό, δηλαδή τυγχάνει ηπιότερης ποινικής μεταχείρισης ενώ όταν τελείται από ευήθεια μένει ατιμώρητη, λόγω μηδαμινής επικινδυνότητας.

Ουσιαστικά, στο άρθρ.43 ρυθμίζεται η απόπειρα που καθίσταται απρόσφορη είτε λόγω μέσου (π.χ. δράστης πυροβολει άλλο άτομο με άδειο όπλο, ρίχνει στον καφέ ζάχαρη αντί δηλητήριο, ο δράστης πιστεύει ότι μεταφέρει ηρωίνη ενώ έχει εξαπατηθεί και μεταφέρει ταλκ, νομίζει ότι αφαιρεί πανάκριβο κόσμημα από κοσμηματοπωλείο ενώ αφαιρεί φτηνή απομίμηση, κλπ.) ή είτε λόγω αντικειμένου κατά του οποίου στρέφεται η πράξη (π.χ. πυροβολεί με σκοπό θανάτωσης κατά προσώπου που είναι ήδη νεκρό από διαφορετική αιτία).

Με άλλα λόγια, στην απρόσφορη απόπειρα ο δράστης θεωρεί ότι τελεί πράξη πρόσφορη να οδηγήσει στην τέλεση του εγκλήματος σύμφωνα με το σχέδιο του. Ωστόσο, είναι εξ αρχής και εννοιολογικά απολύτως αδύνατη η ολοκλήρωση της πράξης είτε λόγω του μέσου που χρησιμοποιηθήκε είτε λόγω του αντικειμένου κατά του οποίου στράφηκε η πράξη.

Η απρόσφορη απόπειρα χαρακτήριζεται και ως αντίστροφη πραγματική πλάνη, γιατί ενώ στην πραγματική πλάνη ο δράστης αγνοεί ότι συντρέχουν τα πραγματικά περιστατικά που οδηγούν στην πλήρωση της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος. Αντίθετα, στην απρόσφορη απόπειρα ο δράστης παρότι στην πραγματικότητα δεν πληροί την α.υ., νομίζει ότι την πληροί.

Επίσης, η απρόσφορη απόπειρα διαφέρει της πρόσφορης απόπειρας, διότι ως προς την τελευταία παρατηρείται ότι η δυνατότητα πραγμάτωσης της εγκληματικής απόφασης συμφωνεί με την παράσταση των γεγονότων στο μυαλό του δράστη, αντίθετα στην απρόσφορη αυτό δεν ισχύει.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, και για την απρόσφορη απόπειρα απαιτείται πράξη η οποία να συνιστά αρχή εκτελέσεως. Χωρίς αρχή εκτελέσεως, ούτως ή άλλως, δεν υφίσταται καν απόπειρα. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η απρόσφορη απόπειρα συνδέεται άρρηκτα με την ευρύτερη έννοια της απόπειρας στο Ποινικό Δίκαιο.

Μαριάντζελα Φραγγή, Δικηγόρος

LLM Eμπορικού και Εταιρικού Δικαίου, Απόφοιτη Νομικής Σχολής Αθηνών (ΕΚΠΑ)

2 σχόλια στο “Ν.4855/2021: ΑΠΡΟΣΦΟΡΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ (43 Π.Κ.)”

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *