ΑΠΛΗ / ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΚΗ ΔΥΣΦΗΜΗΣΗ & ΕΞΥΒΡΙΣΗ

Ως εγκλήματα κατά της τιμής χαρακτηρίζονται η δυσφήμηση, η συκοφαντική δυσφήμηση και η εξύβριση σύμφωνα με το ελληνικό Ποινικό Κώδικα (Ν. 4619/2019).

ΔΥΣΦΗΜΗΣΗ

Aπό τις διατάξεις των άρθρων 362 και 363 του ΠΚ ορίζεται ότι όποιος με οποιοδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του διαπράττει το έγκλημα της δυσφημήσης και αν το γεγονός αυτό είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι τούτο είναι ψευδές, τότε διαπράττεται το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφημήσης.

Συνεπώς, τοσο για τη στοιχειοθέτηση της απλής όσο και της συκοφαντικής δυσφήμησης απαιτείται  ισχυρισμός ή διάδοση από τον υπαίτιο, με οποιονδήποτε τρόπο και μέσο ενώπιον τρίτου, για κάποιον άλλο γεγονότος που θα μπορούσε να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του.

  • Πότε υφίσταται ισχυρισμός και πότε διάδοση;

Ως ισχυρισμός θεωρείται η ανακοίνωση προερχόμενη ή εξ ιδίας πεποιθήσεως ή γνώμης ή εκ μετάδοσης από τρίτο πρόσωπο.

Αντίθετα διάδοση υφίσταται, όταν λαμβάνει χώρα μετάδοση της από άλλον γενομένης ανακοίνωσης.

Ο ισχυρισμός ή η διάδοση επιβάλλεται να γίνεται ενώπιον τρίτου. Αυτό το οποίο αξιολογείται είναι το γεγονός, δηλαδή οποιοδήποτε συμβάν του εξωτερικού κόσμου, αναγόμενο στο παρόν ή παρελθόν, υποπίπτον στις αισθήσεις και δυνάμενο να αποδειχθεί, αντίκειται δε προς την ηθική και ευπρέπεια.

Αντικείμενο προσβολής είναι η τιμή και η υπόληψη του φυσικού προσώπου.

  • Πότε υφίσταται «Απλή Δυσφήμηση»;

Όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. Αν η πράξη τελέστηκε δημόσια με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσω διαδικτύου, επιβάλλεται φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.

Κατά το ά. 362 του Π.Κ., για τη στοιχειοθέτηση της υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος της δυσφήμησης απαιτείται γνώση ότι το ισχυριζόμενο ή διαδιδόμενο ενώπιον τρίτου γεγονός είναι κατάλληλο να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη άλλου και θέληση του δράστη να ισχυρισθεί ενώπιον τρίτου ή να διαδώσει το βλαπτικό γεγονός.

 Κατά το άρθρο 366 ΠΚ του νέου Ποινικού Κώδικα, αν το γεγονός του άρθρου 362 είναι αληθινό, η πράξη μένει ατιμώρητη, εκτός εάν αυτό αφορά αποκλειστικά σχέσεις του οικογενειακού ή του ιδιωτικού βίου που δεν θίγουν το δημόσιο συμφέρον.

Επίσης, κατά την παρ.3 του ίδιου άρθρου «η απόδειξη της αλήθειας του γεγονότος δεν αποκλείει την τιμωρία για εξύβριση, αν από τον τρόπο που πραγματοποιήθηκε η δυσφήμηση ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε, προκύπτει σκοπός εξύβρισης».

  • Πότε υφίσταται «συκοφαντική δυσφήμηση»;

363 Π.Κ.: “Αν στην περίπτωση του προηγούμενου άρθρου, το γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή και αν τελεί την πράξη δημόσια με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσω του διαδικτύου, με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή.”

Επομένως, για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως σύμφωνα με το ά.363 ΠΚ απαιτείται: α) ισχυρισμός ή διάδοση ενώπιον τρίτου για κάποιον άλλον γεγονότος που θα μπορούσε να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του τελευταίου, β) το γεγονός αυτό να είναι ψευδές και γ) εκείνος που ισχυρίσθηκε ή διέδωσε το ψευδές γεγονός να προέβη ηθελημένα στην ενέργεια αυτή και να τελούσε εν γνώσει της αναλήθειας του και της δυνατότητάς του να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του άλλου.

Ωστόσο, σε περίπτωση που ο δράστης δεν γνώριζε το ψευδές του γεγονότος, που ισχυρίσθηκε ή διέδωσε ή είχε αμφιβολίες γι’ αυτό, δεν στοιχειοθετείται το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφήμησης, παραμένει όμως η απλή δυσφήμηση, ως προσβάλλουσα επίσης την προσωπικότητα σε βαθμό μη ανεκτό, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις προβλεπόμενες από το άρθρο 367 παρ. 1 ΠΚ περιπτώσεις, οι οποίες αίρουν τον άδικο χαρακτήρα της πράξεως.

Η συκοφαντική δυσφήμηση διώκεται κατ’έγκληση (368 ΠΚ) και συνιστά πλημμέλημα.

Παραδείγματα Συκοφαντικής Δυσφήμησης: Η νομολογία έχει δεχτεί ότι υφίσταται συκοφαντική δυσφήμηση σε περιπτώσεις  που έχει δηλωθεί ψευδώς σε πλαστό συμβόλαιο ότι στη σύνταξη του παρέστη και ο εγκαλών δικηγόρος (ΑΠ 203/2004, ΠοινΔικ7, 787), ο ισχυρισμός ότι ο εγκαλών είναι «καταπατητής» και «τσιφλικάς» (ΑΠ 1123/1987, ΠΧρ ΛΖ, 921), κλπ.

  • Πότε δεν αίρεται ο άδικος χαρακτήρας της δυσφημητικής εκδήλωσης;

Ο άδικος χαρακτήρας της δυσφημητικής εκδήλωσης αίρεται στην περίπτωση της παρ. 1 του άρθρου 367 παρ.1 ΠΚ. Ωστόσο, στις περιπτώσεις του 367§2 ΠΚ η ποινική ευθύνη του δράστη παραμένει, όπως και η αντίστοιχη υποχρέωση προς αστική αποζημίωση απέναντι στον ζημιωθέντα. Συγκεκριμένα ισχύουν τα εξής:

α) όταν οι παραπάνω κρίσεις και εκδηλώσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία της πράξης του άρθρου 363 ( «συκοφαντική δυσφήμηση»).

και β) αν από τον τρόπο που πραγματοποιήθηκε ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε ή δυσφήμηση προκύπτει σκοπός εξύβρισης. Σκοπός εξύβρισης υπάρχει όταν η τελεσθείσα πράξη κατευθύνεται ειδικώς σε προσβολή της τιμής άλλου, με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής αξίας του προσώπου του θύματος και περιφρόνηση αυτού.

Εξύβριση

Π.Κ. 361§1 «1. Όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμησης (άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή. Αν τελεί την πράξη δημόσια με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσω διαδικτύου, επιβάλλεται φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.»

Η εξύβριση, η επίθεση δηλαδή κατά της τιμής κάποιου, μπορεί να εκφραστεί “με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο” που δεν αποτελεί δυσφήμηση. Θα πρέπει δε, να συνιστά απαξιολογική ή αρνητική αξιολογική κρίση, που αντικειμενικά περιέχει ηθικο-κοινωνική αμφισβήτηση. Σημειωτέον ότι στην τέλεση του εγκλήματος της εξύβρισης, δεν ενδιαφέρει εάν η προαναφερόμενη κρίση ανταποκρίνεται ή όχι στην αλήθεια.

Το 308§4 ΠΚ ως λόγος άρσης του αδίκου, εφαρμόζεται αναλογικά και στην περίπτωση της εξύβρισης. Επιπλέον, η εξύβριση αποτελεί επικουρικό έγκλημα προς το έγκλημα της δυσφήμησης, δηλ. εφαρμόζεται μόνο όταν δεν συντρέχει περίπτωση δυσφήμησης.

Παραδείγματα εξύβρισης είναι λ.χ. επιστολή με εξυβριστικούς ισχυρισμούς, χαρακτηρισμοί και αξιολογικές κρίσεις (π.χ. «παλιάνθρωπος», «εγώ δεν ζήτησα ανεύθυνες πληροφορίες από μία 25άρα (ΑΠ 986/1980, ΠΧρ ΛΑ, 40), χαρακτηρισμοί που αναφέρονται στην σεξουαλική ταυτότητα, κλπ.

Άλλες αξιώσεις:

Η προσβολή που προέρχεται από ποινικά κολάσιμη πράξη όπως εκείνη της εξύβρισης, απλής ή συκοφαντικής δυσφήμησης ( 361-3 του Π.Κ.) μπορεί να γεννήσει αξίωση προστασίας από προσβολή της προσωπικότητας κατά 57, 59, 914, 932 Α.Κ. Με άλλα λόγια, προϋπόθεση γένεσης των άνωθεν αστικών αξιώσεων είναι ο παράνομος χαράκτηρας της προσβολής, να αντίκειται δηλ. σε διάταξη νόμου.

Mαριάντζελα Φραγγή, Δικηγόρος – LLM Εμπορικού και Εταιρικού Δικαίου με εξειδίκευση στον Κανονισμό Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR)

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 131616223_3586906204724989_4341998669420592615_o-1024x558.jpg

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *