ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ: ΕΙΔΗ ΔΟΛΟΥ

Στο ποινικό δίκαιο αναγνωρίζονται δύο είδη υπαιτιότητας, ο δόλος και η αμέλεια. Όπως αναλύεται παρακάτω ο δόλος ή αλλιώς πρόθεση διακρίνεται σε τρεις βαθμούς, στον δόλο α’ βαθμού, β’ βαθμού και στον ενδεχόμενο δόλο.

27 Π.Κ. « 1. Με δόλο (με πρόθεση) πράττει όποιος θέλει την παραγωγή των περιστατικών που κατά το νόμο απαρτίζουν την έννοια κάποιας αξιόποινης πράξης· επίσης όποιος γνωρίζει ότι από την πράξη του ενδέχεται να παραχθούν αυτά τα περιστατικά και το αποδέχεται. 2. Όπου ο νόμος απαιτεί να έχει τελεστεί η πράξη εν γνώσει ορισμένου περιστατικού, δεν αρκεί ο ενδεχόμενος δόλος. Και όπου ο νόμος απαιτεί η πράξη να έχει τελεσθεί με σκοπό την πρόκληση ορισμένου αποτελέσματος απαιτείται ο δράστης να έχει επιδιώξει να προκαλέσει αυτό το αποτέλεσμα.»

Ο δόλος κατά την ποινική θεωρία απαρτίζεται από το βουλητικό και το γνωστικό στοιχείο.


Ι. ΑΜΕΣΟΣ ΔΟΛΟΣ Α’ ΒΑΘΜΟΥ (επιδίωξη)

Εν προκειμένω ο δράστης πράττει για να πραγματώσει ακριβώς την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος, δηλ. το αξιόποινο αποτέλεσμα (π.χ. πυροβολεί για να σκοτώσει).

Χαρακτηριστικό του «δόλου πρώτου βαθμού» είναι το έντονο βουλητικό στοιχείο. Συγκεκριμένα, επιδιώκει το αποτέλεσμα ακόμα και αν θεωρεί την επέλευση του ως ενδεχόμενη, δηλ. η επιδίωξη υπερκαλύπτει την βεβαιότητα.

Προϋπόθεση για να υπάρχει «επιδίωξη» είναι ο δράστης να έχει θέσει ένα νομικά σημαντικό κίνδυνο, ο οποίος είναι ικανός να προκαλέσει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα σύμφωνα με την κοινή πείρα.

ΙΙ. ΑΜΕΣΟΣ ΔΟΛΟΣ Β’ ΒΑΘΜΟΥ (αναγκαίος δόλος/ αποδοχή)

Λέμε πως ο δράστης πράττει με άμεσο δόλο β’ βαθμού, όταν ο ίδιος προβλέπει την πραγμάτωση της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος ως βέβαιη/αναγκαίη συνεπεία της πράξης του και παρ’όλα αυτά πράττει, εξ ου συνάγεται κατά λογική αναγκαιότητα ότι αποδέχεται αυτήν.

Για παράδειγμα, ο  επιχειρημαντίας βάζει φωτιά σε εργοστάσιο με απώτερο σκοπό την είσπραξη ασφαλιστικής αποζημίωσης. Όμως, από την εμπρηστική του ενέργεια αναγκαστικά θα προκύψουν θύματα (π.χ. θάνατος εργαζομένων/ προσωπικού φύλαξης, κλπ). Προβαίνει στην εμπρηστική ενέργεια όχι γιατί επιδιώκει να σκοτώσει αλλά με σκοπό να εισπράξει την ασφαλιστική αποζημίωση. Ωστόσο, γνωρίζει με βεβαιότητα ότι από αυτή του την ενέργεια η πρόκληση θυμάτων είναι αναπόφευκτη συνέπεια της πράξης του και παρ’όλα αυτά δεν κάνει τίποτα για να την αποτρέψει.

ΙΙΙ. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟΣ ΔΟΛΟΣ (dolus eventualis)

Ενδεχόμενος δόλος υπάρχει όταν ο δράστης προβλέπει ότι από την πράξη του (αξιόποινη ή όχι) είναι δυνατό να παραχθεί το αξιόποινο αποτέλεσμα και παρά ταύτα δεν απέχει από την ενέργεια του, αποδεχόμενος την παραγωγή του αποτελέσματος (ΑΠ 1272/2001, ΠοινΧρ. ΝΒ’ σελ. 509, ΑΠ 418/1999, ΠοινΧρ. Ν\ σελ. 41, Ι. Μανωλεδάκης, Ποινικό Δίκαιο, 2004, σελ. 311).

Με άλλα λόγια, στον ενδεχόμενο δόλο ο δράστης δεν επιδιώκει την επέλευση του εγκληματικού αποτελέσματος αλλά την διαβλέπει ως δυνατή και την αποδέχεται.

Για παράδειγμα, ο δράστης σκοπεύει το θύμα στα πόδια για να τον τραυµατίσει, προβλέπει,όμως, ως ενδεχόμενο τον θανάσιμο τραυματισμό του θύματος και παρ΄όλα αυτά ενεργεί, ακόμα και εάν επέλθει το θανάσιμο αποτέλεσμα.


Συγκεντρωτικά, κοινό στοιχείο για τον “δόλο α’ και β’ βαθμούως προς το γνωστικό στοιχείο είναι ότι απαιτείται είτε γνώση είτε πρόβλεψη βεβαιότητας ότι θα επέλθει το οικείο εγκληματικό αποτέλεσμα ενώ στον ενδεχόμενο δόλο απαιτείται είτε γνώση είτε πρόβλεψη δυνατότητας, δηλ. ενδεχομένου.

Ως προς το βουλητικό στοιχείοο δόλος β’ βαθμού και ο ενδεχόμενος δόλος” προϋποθέτουν αποδοχή της αντικειμενικής υπόστασης της αξιόποινης πράξης ενώο δόλος α’ βαθμού” προϋποθέτει επιδίωξη των στοιχείων της α.υ.

*Ως αντικειμενική υπόσταση (α.υ.) νοείται κατά κύριο λόγο η εγκληματική συμπεριφορά, που έγκειται είτε σε ενέργεια είτε σε παράλειψη

Η Μαριάντζελα Φραγγή, είναι δικηγόρος και μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Χαλκίδας και της “Επιτροπής Κρατουμένων Φυλακών”, με ενεργή απασχόληση και εκπροσώπηση στα δικαστήρια εντολέων επί ποινικών και αστικών υποθέσεων.

LLM Εμπορικού και Εταιρικού Δικαίου με εξειδίκευση στον Κανονισμό Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR)

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 131616223_3586906204724989_4341998669420592615_o-1024x558.jpg

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *