ΘΕΜΑ: “ΒΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ” – Συνέντευξη με Δικηγόρο της Διοτίμα, κα.Γκανέτσου Μιράντα

  1. Ποίες είναι οι συνηθέστερες μορφές έμφυλης βίας που συναντάτε στις υποθέσεις που χειρίζεστε ως δικηγόρος στο ΚΓΜΕ Διοτίμα;

Ως συνεργάτιδα δικηγόρος του Κέντρου ΔΙΟΤΙΜΑ στο πρόγραμμα «Ενισχύοντας την απόκριση και τις υπηρεσίες για τις επιζώσες έμφυλης βίας στο νέο ΚΥΤ στο Καρά Τεπέ»  που υλοποιείται με την υποστήριξη της International Rescue Committee στο νησί της Λέσβου  συνδράμω στην παροχή υπηρεσιών νομικής συμβουλευτικής και υποστήριξης σε επιζώσες/ώντες έμφυλης βίας, εντός του ΚΥΤ και στο νησί της Λέσβου. Είναι σαφές ότι ο προσφυγικός πληθυσμός είναι εξ ορισμού ένας πληθυσμός επιβαρυμένος και με αυξημένο βαθμό ευαλωτότητας, οι δε συνθήκες που επικρατούν στις δομές προσωρινής φιλοξενίας ιδιαίτερα στα νησιά του Αιγαίου εκθέτουν καθημερινά τα άτομα σε πολλαπλούς και άμεσους κινδύνους. Οι επιζώσες/-ώντες έμφυλης βίας εκτίθενται καθημερινά σε πολλαπλές μορφές έμφυλης βίας: σε σεξουαλική βία,  στρατηγικές επιβίωσης με επιβλαβείς συνέπειες, όπως το επιβιωτικό σεξ (survival sex), και σε ενδοοικογενειακή βία.

2. Από τις υποθέσεις που αναφέρονται, θα μπορούσατε να πείτε ότι στην συντριπτική τους πλειοψηφία τα θύματα έμφυλης βίας παρουσιάζουν κάποια «κοινά» χαρακτηριστικά; Και αν ναι, ποία είναι αυτά;

Αν και το πρόγραμμα «Ενισχύοντας την απόκριση και τις υπηρεσίες για τις επιζώσες έμφυλης βίας στο νέο ΚΥΤ στο Καρά Τεπέ» στο οποίο συμμετέχω απευθύνεται σε μια συγκεκριμένη ,  άτομα αιτούντα άσυλο ή δικαιούχα διεθνούς προστασίας , η εμπειρία δείχνει ότι η έμφυλη βία δεν «κοιτά» ηλικία, μορφωτικό επίπεδο, κοινωνική τάξη και εθνικότητά.

3. Πολλές έρευνες αναφέρουν ότι τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται έξαρση των περιστατικών έμφυλης βίας, σε ποίους λόγους πιστεύετε ότι αυτή οφείλεται;

Η έμφυλη βία είναι ένα καθημερινό, παγκόσμιο διαχρονικό φαινόμενο. Ωστόσο σε συνθήκες οικονομικής-κοινωνικής κρίσης παρατηρείται σαφής αύξηση των περιπτώσεων λεκτικής και σωματικής κακοποίησης των «αδυνάμων»: γυναικών, κοριτσιών, ΛΟΑΤΚΙ ατόμων και παιδιών. H δε συνθήκη πανδημίας την οποία διανύουμε ήδη σχεδόν ένα χρόνο θέτει έτι περαιτέρω σε κινδύνο σεξουαλικής, ενδοοικογενειακής και εν γένει έμφυλης βίας εκατομμύρια άτομα στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

International Women's Day - Loreto College St Albans

4. Από την επαγγελματική σας εμπειρία, είναι συχνό φαινόμενο να μεσολαβούν μήνες έως και έτη μέχρι να γίνει μία καταγγελία; Και αν ναι, ποίος πιστεύετε πως είναι ο λόγος αυτού του χρονικού χάσματος;

Οι επιζώσες/ -ώντες έμφυλης βίας χρειάζονται στήριξη προκειμένου να  καταγγείλουν μια εγκληματική ενέργεια και να αντεπεξέλθουν στις ποινικές διαδικασίες. Πολλές φορές ακούμε ερωτήματα τύπου «γιατί το κατήγγειλε τώρα;». Αυτό είναι φυσικά μέρος του προβλήματος, του «victim blaming» και της κοινωνικής ανοχής στην έμφυλη βία.

Ένα κοινό χαρακτηριστικό των επιζωσών/ -ώντων έμφυλης βίας είναι το μεγάλο χρονικό διάστημα που παρέρχεται έως ότου αποφασίσουν να καταγγείλουν και σε δεύτερο χρόνο να αποφασίσουν να εγκαταλείψουν οριστικά το κακοποιητικό περιβάλλον. Συχνά παρατηρείται ότι αν και αρχικά οι επιζώσες/-ώντες επιθυμούν να προβούν σε καταγγελία και να απομακρυνθούν από το κακοποιητικό περιβάλλον, στη συνέχεια και εν μέσω της διαδικασίας, να εκφράζουν αντίθετη βούληση και να μην  θέλουν να προχωρήσουν σε περαιτέρω ενέργειες.

Ειδικά στον προσφυγικό πληθυσμό, η αμφιθυμία αυτή -που σε κάθε περίπτωση είναι σεβαστή καθώς η υποβολή καταγγελίας είναι ένα ευαίσθητο και προσωπικό ζήτημα- συνδέεται άμεσα με την αβεβαιότητα που υπάρχει σχετικά με το νομικό στάτους και την ασφάλεια των ατόμων. Στην ειδικότερη αυτή ομάδα, την τόσο ευάλωτη και εκτεθειμένη,  η καταγγελία του εγκλήματος δεν αποτελεί το πρωταρχικό και σημαντικότερο μέλημα, καθώς οι επιζώσες/-ώντες αιτούσες/-ούντες και δικαιούχες/-οι διεθνούς προστασίας έχουν καθημερινά να αντιμετωπίσουν πολλά και σημαντικά πρακτικά προβλήματα.

Σε αυτά περιλαμβάνονται -με αποτέλεσμα οι επιζώσες/-ώντες να αποθαρρύνονται να προχωρήσουν σε καταγγελία- η δυσκολία στην επικοινωνία και η γλωσσική ανεπάρκεια, η έλλειψη εμπιστοσύνης ή ακόμα και ο φόβος ενώπιον των αρχών, οι οποίες πολλές φορές αποτρέπουν ή επανατραυματίζουν τα άτομα στη διάρκεια των διαδικασιών,  η συναισθηματική και η οικονομική εξάρτηση από τον κακοποιητή (κυρίως στις περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας), ο φόβος για εκδίκηση από μέρους του κακοποιητή, της οικογένειας ή και ολόκληρης της κοινότητας.

5. Aπό το σύνολο των υποθέσεων έμφυλης βίας που έχετε αντιμετωπίσει, ποίο είναι τις περισσότερες φορές το καταγγελόμενο πρόσωπο (π.χ. σύζυγος, εργοδότης,κ.α.);Με άλλα λόγια, θα μπορούσατε να πείτε πως η πλειοψηφία των υποθέσεων έμφυλης βίας οδηγεί σε ένα «κοινό» προφίλ δραστών με παρόμοιους τρόπους δράσης και ιδιότητες; Και αν ναι, ποιά είναι αυτά «κοινά» χαρακτηριστικά;

Όπως ήδη αναφέρθηκε, η έμφυλη βία στον προσφυγικό πληθυσμό είναι διαδεδομένο πρόβλημα τόσο στις δομές φιλοξενίας προσφυγισσών/προσφύγων και αιτουσών/ούντων άσυλο όσο και σε δομές εντός του αστικού ιστού. Οι γυναίκες, τα κορίτσια, τα παιδιά, ΛΟΑΤΚΙ άτομα αλλά και νεαρά αγόρια αποτελούν τις πλέον ευάλωτες ομάδες. Ειδικά τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης αδυνατούν να προσφέρουν έναν χώρο ασφάλειας, και  λόγω του υπερπληθυσμού, και λόγω του σχεδιασμού και των ελλιπών υποδομών (φωτισμός, μη-ασφαλείς χώροι, περιορισμένη πρόσβαση σε τουαλέτες και ντους), με αποτέλεσμα να εντείνεται η συχνότητα εκδήλωσης φαινομένων έμφυλης βίας. Η δικιά μου εμπειρία από το πεδίο δείχνει ότι ο πιο συχνός τύπος έμφυλης βίας είναι αυτός της ενδοοικογενειακής, τόσο στα διαμερίσματα όσο και στις ανοικτές δομές. Παράλληλα, στα περιστατικά έμφυλης βίας μετά την άφιξη στην Ελλάδα και ειδικότερα στα νησιά του Αιγαίου, συχνά μας αποκαλύπτονται περιστατικά ανάρμοστης συμπεριφορας, σεξουαλικής παρενόχλησης και σεξουαλικών επιθέσεων σε στάδιο απόπειρας ή τετελεσμένου εγκλήματος. Από την γενικότερη εργασιακή εμπειρία μου, θα έλεγα ότι δράστης –στις πλείστες των  περιπτώσεων– είναι «γνωστός» της επιζώσας/του επιζώντα:  ο (πρώην ή νυν) σύζυγος ή σύντροφος, ένα μέλος της οικογένειας ή της κοινότητας.

6. Ποία είναι η πρωταρχική «αγωνία» που εκφράζουν σε εσάς ως δικηγόρο, οι περισσότερες γυναίκες που βιώνουν ή βίωσαν την έμφυλη βία και απευθύνονται σε εσάς για να αναζητήσουν νομική υποστήριξη;

Η ασφάλεια και η ιδιωτικότητα των ατόμων είναι η βασική αγωνία τους. Από την προσωπική μου εμπειρία στο πεδίο, οι επιζώσες/-ώντες έμφυλης βίας έχουν  την ανάγκη να νιώσουν πρώτα από όλα ασφαλείς , μακριά από το τραυματικό περιβάλλον, και να δημιουργηθεί σχέση εμπιστοσύνης. Η εμπιστευτικότητα αυτή περιλαμβάνει το δικαίωμα επιλογής σε ποιό άτομο θα μιλήσουν, ή δεν θα μιλήσουν, για την ιστορία τους. Η σχέση αυτή που δημιουργείται προάγει την προστασία, την εμπιστοσύνη και την χειραφέτηση. Αυτό που αντιλαμβάνομαι τελικά από την δικιά μου εμπειρία είναι ότι τα άτομα έχουν την ανάγκη -αφού νιώσουν ασφαλείς και απομακρυνθούν από το κακοποιητικό περιβάλλον- να αισθανθούν ότι εν μέσω της συνολικής διαδικασίας προστασίας, υποστήριξης και ενδυνάμωσης, ακόμα αν αρνηθούν σε οποιοδήποτε στάδιο τη συνδρομή, θα μπορούν και στο μέλλον να απευθυνθούν για να ζητήσουν βοήθεια.

7. Πέραν της νομικής διάστασης του ζητήματος, γιατί θα προτρέπατε ένα θύμα έμφυλης βίας να καταγγείλει αυτό που βιώνει ή βίωσε και γενικότερα να αναζητήσει βοήθεια;

Η έμφυλη βία είναι ένα καθημερινό φαινόμενο, το οποίο όμως παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατο. Είναι κάτι που μας αφορά όλες για τη σταδιακή εξάλειψή της και η μηδενική ανοχή είναι μόνη λύση. Αυτό θα γίνει μόνο αν δεν την προσπερνάμε καθημερινά και η καθεμία μας σπάσει τη σιωπή της.

Eυχαριστώ θερμά την συνάδελφο δικηγόρο κα. Γκανέτσου, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, για την συνέντευξη που μας παραχώρησε. Μέσω της επαγγελματικής της εμπειρίας, μας βοήθησε να αποκτήσουμε  εκ των έσω εικόνα του κοινωνικού ζητήματος της έμφυλης βίας αλλά και να αντιληφθούμε τις επιμέρους δυσκολίες που βιώνουν οι γυναίκες πρόσφυγες ως θύματα τέτοιων συμπεριφορών.

Στοιχεία επικοινωνίας:

Γκανέτσου Μιράντα – Δικηγόρος, LLM: mirandagkanetsou@gmail.com.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *