ΠΑΙΔΕΡΑΣΤΙΑ: Ψυχικές Επιπτώσεις & Συμβουλές Προς τους Γονείς, της Βάσιας Σταμάτη – Ψυχολόγου

Ποιες οι ψυχικές επιπτώσεις της σεξουαλικής κακοποίησης ως προς το θύμα ;

Οι συνέπειες της σεξουαλικής κακοποίησης (βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες) στην ψυχική υγεία των παιδιών και εφήβων σχετίζονται με ένα ευρύ φάσμα ψυχικών διαταραχών και εκπτώσεων της λειτουργικότητας τους ακόμα και στην ενήλικο ζωή.

  • Πρωτίστως, κατά τη διάρκεια της κακοποιητικής συμπεριφοράς, τα παιδιά βιώνουν αισθήματα ενοχής γι’ αυτό που συνέβη, αντιμετωπίζουν την κατάσταση σαν ένα «ένοχο μυστικό». Ιδίως σε περιπτώσεις που ο θύτης αποτελεί άμεσο μέλος της οικογένειας, λειτουργούν προστατευτικά προς τους γονείς τους και ακόμα κι αν αντιληφθούν τον κίνδυνο, σπάνια ζητούν βοήθεια.
  • Τις περισσότερες φορές επικρατεί μέσα τους ένα κλίμα σύγχυσης, αποδιοργάνωσης και φόβου, το οποίο προκαλείται όχι μόνο από την ίδια την πράξη αλλά και την μετέπειτα πρακτική που ακολουθεί ο θύτης, επικαλούμενος απειλές, εκβιασμούς, συμφωνίες και παραπληροφόρηση του θύματος με σκοπό την εξασφάλιση της σιωπής.
  • Οι πρώιμες εμπειρίες του παιδιού έχουν καθοριστική σημασία στην ανάπτυξή του. Αυτό σημαίνει πως η έκφραση της βίας, σε οποιαδήποτε μορφή,  οπωσδήποτε έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση ψυχικού τραύματος στο παιδί, καθώς είναι μία μορφή παραμέλησης των φυσικών αναγκών του, ιδίως όταν το συμβάν της σεξουαλικής κακοποίησης συμβαίνει κατά την προεφηβική ηλικία όπου αναπτύσσεται η αίσθηση του ελέγχου και η απόκτηση ταυτότητας και είναι κα’ εξακολούθηση.
  • Πιο συγκεκριμένα, το παιδί βιώνει πόνο και ενοχή, τα οποία έρχονται να κλονίσουν την ανάπτυξη του ελέγχου και κατ’ αυτόν τον τρόπο διαδραματίζονται παλινδρομήσεις σε πρώιμα αναπτυξιακά στάδια ( όπως η εγκόπρηση, η ενούρηση κατά τη διάρκεια του ύπνου, η ανάπτυξη φοβιών για συγκεκριμένα μέρη και ανθρώπους κ.ά.). 
  • Το παιδί που έχει κακοποιηθεί έχει την τάση να αποφεύγει την απόλαυση στη ζωή, κάτι τέτοιο έγκειται ως μηχανισμός άμυνας προς το τραυματικό γεγονός που υπέστη. Παγώνοντας το συναίσθημά του, μειώνει τον πόνο, μειώνει, όμως, και τα θετικά συναισθήματα, τη χαρά, την απόλαυση, την ευτυχία.
  • Έτσι, παραμένει εγκλωβισμένο συναισθηματικά και κατ’ επέκταση παρατείνονται τα άσχημα αποτελέσματα των όποιων οδυνηρών εμπειριών και παύει η νοηματοδότηση των όσων κάνει και βιώνει. Ακόμα, παρατηρείται πως θύματα σεξουαλικής κακοποίησης εμφανίζουν δυσκολίες συγκέντρωσης και προσοχής, δυσκολίες μάθησης και μία τάση αποστροφής και απομόνωσης. Ενώ πιο σοβαρή είναι η εμφάνιση διαταραχών πανικού, αγοραφοβίας, κατάθλιψης, ανηδονίας ή ακόμα και καταφυγή σε αλκοόλ ή ναρκωτικές ουσίες στην ενήλικη ζωή.

Πώς μπορώ να βοηθήσω ως γονέας ;

Σε αυτή την ενότητα θα προσπαθήσουμε να αποδώσουμε βασικές αρχές συμβουλευτικής υποστήριξης τόσο για την κατάλληλη διαχείριση γεγονότων σεξουαλικής κακοποίησης ενός παιδιού όσο και για την πρόληψη αυτών.

  • Αρχικά, οι γονείς σε περίπτωση που υποψιαστούν πως το παιδί τους παρουσιάζει συμπεριφορές μη αντίστοιχες της ηλικίας του και του νοητικού δυναμικού του, τότε θα πρέπει να χειριστούν με λεπτότητα τη διερεύνηση της πραγματικότητας και ζητώντας την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη από ειδικούς.
  • Θα πρέπει να εγκαθιδρύσουν ένα πλαίσιο, βασιζόμενο στην αποδοχή του παιδιού, την επίδειξη εμπιστοσύνης και ακρόασης των όσων θέλει να μοιραστεί και αισθάνεται το παιδί. Κάτι τέτοιο μπορεί να υλοποιηθεί μέσω παιχνιδιού ρόλων (π.χ. ζητήστε από το παιδί να σας περιγράψει τι κάνει στις εξωσχολικές του δραστηριότητες, με ποιον συγκεκριμένα το κάνει και ποιες κινήσεις ή αγγίγματα υφίσταται).
  • Ένας άλλος τρόπος για να διερευνηθεί ένα ζήτημα, χωρίς να νιώσει το παιδί την απειλή της επαναλαμβανόμενης ενοχής του, είναι να του ζητήσετε να ζωγραφίσει όσα νιώθει, όσα του έχουν συμβεί, όσα τον ενοχλούν, με αυτόν τον τρόπο θα ενισχύσετε την έκφραση του παιδιού, χωρίς να χρειαστεί να περιγράψει με λόγια και να αναβιώσει το τραυματικό γεγονός.
  • Θα πρέπει να κινείστε σε ένα πλαίσιο ψυχραιμίας, όπου δε θα αμφισβητήσετε, δε θα απειλήσετε ούτε θα κατηγορήσετε το παιδί ό,τι κι αν έχει να σας πει, αλλά παράλληλα δε θα εκφράσετε μπροστά το παιδί το αίσθημα οργής που μπορεί να νιώσετε όταν συνειδητοποιήσετε την αποτρόπαια πράξη του θύτη προς το παιδί σας.
  • Ο στόχος σας ως γονείς είναι να δημιουργηθεί ένα κατάλληλο υποστηρικτικό πλαίσιο, όπου θα προσπαθείτε να σεβαστείτε και να αφουγκραστείτε τα συναισθήματά του και να επιδείξετε αυθεντική πίστη στις δυνατότητές του, δηλαδή στο δυναμικό του. Ώστε να συνειδητοποιήσετε εσείς και το παιδί σας, πως μέσα από την κατάλληλη υποστήριξη θα καταφέρει να διαχειριστεί το τραύμα, και να σταθεί στα πόδια του ξανά.
  • Τέλος, όσον αφορά την πρόληψη, ως επαγγελματίας ψυχικής υγείας, προτείνω την ανοιχτή συζήτηση με τα παιδιά σας σχετικά με την σεξουαλικότητά τους, τις επιτρεπτές και μη συμπεριφορές που πρέπει τα ίδια να επιδεικνύουν αλλά και οι γύρω τους. Ακόμη, μιλήστε ανοιχτά με τα παιδιά σας, κάντε τα να αισθάνονται ασφάλεια και υποστήριξη, ώστε να μπορούν να μιλήσουν σε εσάς και να λάβουν την κατάλληλη βοήθεια σε περιπτώσεις οποιασδήποτε επικίνδυνης προς αυτά συμπεριφοράς.

Οφείλουμε όλοι να σκεφτούμε πως εάν δεν υπάρξει η κατάλληλη μέριμνα για οποιαδήποτε κακοποιητική συμπεριφορά, τέτοιου είδους φαινόμενα θα ενισχύονται αντί να καταστέλλονται. Η κοινωνία θα πρέπει να αναλάβει το χρέος της να περιφρουρεί όλα τα βασικά δικαιώματα των παιδιών για ζωή και ανάπτυξη και να τα προστατεύει από οποιαδήποτε εκμετάλλευση και κακοποίηση. Ας γίνει η αρχή από τον καθένα μας.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι image.png
Βάσια Δ. Σταμάτη, Ψυχολόγος

Η Βάσια Δ. Σταμάτη είναι Ψυχολόγος με άδεια ασκήσεως επαγγελματος, απόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών. Εργάζεται ως Ψυχολόγος παιδιου και εφηβου σε Πρότυπο Κέντρο Ειδικων Θεραπειών στον Πειραιά και έχει εξέχουσα εθελοντική δράση με διακρίσεις τόσο σε προγράμματα Αγωγής Υγείας και Υλοποίηση Projects με στόχο την καταπολέμηση ρητορικής μισους ενάντια σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, αλλα και την Κοινωνικοποιηση και Κοινωνική Ένταξη ατόμων με αναπηρία. Τον τελευταίο χρόνο είναι εθελόντρια στο Χαμόγελο του παιδιού και όπως αναφέρει και η ίδια στόχος της μέσω της επαγγελματικής της ιδιότητας, του παθους και της αγάπης προς την ανθρώπινη αξία, είναι να δρα για μια κοινωνία με κέντρο τον άνθρωπο και τις αξίες του.

Linkedin: Vasia D. Stamati

FB: Bάσια Σταμάτη

Instagram: @psy4u.gr

e-mail: stamati.vasia@yahoo.com

Μια σκέψη στο “ΠΑΙΔΕΡΑΣΤΙΑ: Ψυχικές Επιπτώσεις & Συμβουλές Προς τους Γονείς, της Βάσιας Σταμάτη – Ψυχολόγου”

  1. ΜΠΡΑΒΟ Βάσια!!! Πολύ ωραίο το άρθρο σου!!!
    Έτσι κορίτσι μου να συνεχίσεις!!!
    Καλή σταδιοδρομία!!!!!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *