ΑΥΤΟΦΩΡΟ: ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

  • Πότε ένα έγλημα διώκεται ως αυτόφωρο;

Περίπτωση 1:

Αυτόφωρο είναι το έγκλημα του οποίου ο δράστης καταλαμβάνεται την ώρα που το τελεί, δηλ. «εν τω πράττεσθαι».(242 ΚΠΔ, Ν. 4620/2019)

Περίπτωση 2:

Α) Θεωρείται, επίσης, ότι υπάρχει αυτόφωρο έγκλημα, όταν ο δράστης καταδιώκεται αμέσως μετά την πράξη από τη δημόσια δύναμη ή από τον παθόντα ή με δημόσια κραυγή(π.χ. “πιάστε τον, έκλεψε!”).

Β) Όταν συλλαμβάνεται σε χρόνο πολύ κοντινό στην αξιόποινη πράξη με αντικείμενα ή ίχνη από τα οποία συνάγεται η διάπραξη του εγκλήματος.

Σημείωση: Τα εγκλήματα που τελούνται από ανηλίκους, δεν δικάζονται ως αυτόφωρα.(242 παρ.3 ΚΠΔ)

  • Χρονικά Όρια Αυτοφώρου

Δεν θεωρείται αυτόφωρο το έγκλημα, αν πέρασε όλη η επόμενη ημέρα από την τέλεση της πράξης. Αυτό σημαίνει ότι για να έχουμε αυτόφωρο δεν πρέπει να παρέλθει διάστημα άνω των 47 ωρών 59 λεπτών.

Με άλλα λόγια, κατά την κρατούσα νομική άποψη, δεν υπάρχει έγκλημα διωκόμενο κατά την αυτόφωρη διαδικασία αν έχουν παρέλθει τα μεσάνυχτα (24:00) της επομένης.

Prison concept. Jail bars and metal handcuffs on the floor, dark background. 3d illustration
  • Τι συνεπάγεται ο χαρακτηρισμός ενός εγκλήματος ως αυτοφώρου;

Ορισμένα από τα ιδιάζοντα στοιχεία του αυτοφώρου είναι:

–  σύλληψη χωρίς δικαστικό “ένταλμα σύλληψης“. Στην περίπτωση του αυτοφώρου (275 ΚΠΔ), δηλαδή, παρακάμπτονται οι συνταγματικές αρχές (Σ.5 παρ.3 και 6 παρ.1) καθώς εισάγεται εξαίρεση από το κανόνα της ποινικής δικονομίας περί σύλληψης ύστερα από δικαστικό ένταλμα (276παρ.1 ΚΠΔ).

–  διεξαγωγή, χωρίς εισαγγελική παραγγελία, προανάκρισης από τους αρμόδιους ανακριτικούς υπαλλήλους του 31 ΚΠΔ κατά 245 παρ.2 ΚΠΔ.

– η υπόθεση μπορεί να εισαχθεί, χωρίς προδικασία, απευθείας στο αρμόδιο δικαστήριο. Εδώ, δηλαδή, η εισαγωγή της υπόθεσης προς εκδίκαση γίνεται υπό “συνοπτική” διαδικασία.

  • Ποίος μπορεί να συλλάβει τον δράστη σε περίπτωση αυτοφώρου;

Οι ανακριτικοί και γενικότερα οι αστυνομικοί υπάλληλοι έχουν υποχρέωση να συλλάβουν τον δράστη ενώ οι πολίτες έχουν αντίστοιχο δικαίωμα σύλληψης (275 ΚΠΔ).

Προσοχή! Αυτό δεν ισχύει στα κατ’έγκληση διωκόμενα εγκλήματα, εκτός και αν έχει προηγηθεί έστω και προφορική έγκληση σε εκείνον που έχει δικαίωμα να συλλάβει το δράστη.

  • Δικαιώματα συλληφθέντος κατά την προανάκριση
  1. Δικαίωμα ενημέρωσης (95 ΚΠΔ), αναφορικά με το δικαίωμα παράστασης με συνήγορο, ενημέρωση σχετικά με την κατηγορία, κ.ά.
  2. Χορήγηση εγγράφου περί των δικαιωμάτων (96 ΚΠΔ).
  3. Δικαίωμα ενημέρωσης προσώπου της επιλογής του κατηγορουμένου σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας (97 ΚΠΔ).
  4. Ο εξεταζόμενος έχει το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και σε κάθε περίπτωση προτού εξεταστεί από την αστυνομία ή άλλη αρχή επιβολής του νόμου ή δικαστική αρχή.(105, 99 παρ.4 ΚΠΔ)
  5. Χορήγηση αντιγράφων δικογραφίας (100 ΚΠΔ) Δίνεται, δηλαδή το δικαίωμα στον κατηγορούμενο και στον συνήγορο του να μελετήσει τα έγγραφα της ανάκρισης, κατόπιν γραπτής αίτησης του κατηγορουμένου και με δαπάνη του χορηγούνται σε αυτόν.
  6. Να σημειωθεί ότι ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος έχουν δικαίωμα σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης.(104 ΚΠΔ)

  • Υποχρέωση άμεσης προσαγωγής:

Απ’τη στιγμή που ο δράστης συλληφθεί οι αστυνομικοί υπάλληλοι είναι υποχρεωμένοι δίχως καθυστέρηση να οδηγήσουν τον συλληφθέντα στον Εισαγγελέα ποινικής δίωξης, μαζί με την έκθεση σύλληψης και τη βεβαίωση του εγκλήματος τα οποία υποχρεωτικά έχουν συντάξει.

Προσοχή! Το διάστημα προσαγωγής του δράστη ενώπιον του αρμόδιου Εισαγγελέα δεν μπορεί να υπερβεί τις 24 ώρες από την σύλληψη.

Αν η σύλληψη έγινε έξω από την έδρα του δικαστηρίου, τότε η προσαγωγή πρέπει να τελείται στον απολύτως αναγκαίο χρόνο για την μεταφορά του.

  • Προσαγωγή ενώπιον Εισαγγελέα- Διαδικασία

Επί προσαγωγής του κατηγορουμένου ενώπιον Eισαγγελέως, ο τελευταίος κρίνει αν συντρέχουν ή όχι οι λόγοι να ακολουθηθεί η αυτόφωρη διαδικασία. (417 ΚΠΔ)

Συγκεκριμένα, κατά 418 ΚΠΔ, ο Εισαγγελέας αποφασίζει αν θα παραπέμψει τον κατηγορούμενο αμέσως, χωρίς γραπτή προδικασία, στο ακροατήριο του αρμόδιου δικαστηρίου που συνεδριάζει την ημέρα εκείνη, το οποίο και ασχολείται αμέσως με την εκδίκαση της κατηγορίας. Αν κατά την ημέρα αυτή δεν συνεδριάζει το αρμόδιο δικαστήριο, ορίζεται έκτακτη δικάσιμη για την ίδια ημέρα ή όταν υπάρχει απόλυτη αδυναμία συγκρότησης του δικαστηρίου αυθημερόν, για την επόμενη ημέρα.

Ο εισαγγελέας γνωστοποιεί προφορικά τα στοιχεία της κατηγορίας στον κατηγορούμενο χωρίς να απαιτείται η κοινοποίηση σε αυτόν κλητηρίου θεσπίσματος. Για την παραπάνω γνωστοποίηση συντάσσεται και προσαρτάται στη δικογραφία συνοπτική έκθεση που υπογράφεται από τον εισαγγελέα, τον γραμματέα και τον κατηγορούμενο και σε περίπτωση ανάγκης μόνο από τον εισαγγελέα

Image result for JAIL FREE IMAGES
  • Κράτηση κατηγορουμένου

Ο Εισ­αγγελέας μπορεί να διατάσσει την κράτηση του κατηγο­ρουμένου στο κρατητήριο της αστυνομίας, προκειμένου να εκδικαστεί η υπόθεση την επόμενη ημέρα από την προσαγωγή του συλληφθέντα.

 Η κράτηση δεν επιτρέπεται να διαρκέσει περισσότερο από είκοσι τέσσερις ώρες από την προσαγωγή.

Αν μέσα σ’ αυτή τη προθεσμία δεν γίνει δυνατή για οποιονδήποτε η εισαγωγή της υπόθεσης στο ακροατήριο, ο εισαγγελέας μπορεί να παραπέμψει τον κατηγορούμενο στον ανακριτή, ο οποίος οφείλει μέσα σε προθεσμία 24 ωρών να αποφασίσει σχετικά με την προσω­ρινή κράτησή του ή όχι.

Αν εκδοθεί ένταλμα προσωρινής κράτησης του κατηγορουμένου, αυτό δεν υπόκειται σε ένδικο μέσο, ούτε επιτρέπεται προσωρινή απόλυση. (419 ΚΠΔ)

  • Δικαιώματα κατηγορουμένου που οδηγήθηκε κατά την αυτόφωρη διαδικασία στο ακροατήριο

Όταν ο κατηγορούμενος οδηγείται στο ακροατήριο του δικαστηρίου κατά την αυτόφωρη διαδικασία, του κοινιοποιούνται υποχρεωτικά τα εξής δικαιώματα:

  1. ‘Εχει δικαιώμα να ζητήσει τον διορισμό συνηγόρου υπεράσπισης του. (αρ.423 ΚΠΔ)
  2. Μπορεί να αιτηθεί να λάβει 3ήμερη αναβολή εκδίκασης της υπόθεσης του, την οποία υποχρεωτικά το δικαστήριο του δίνει, προκειμένου να προετοιμάσει την υπεράσπιση του (άρ. 423 ΚΠΔ). Αν η διεύθυνση της κατοικίας του κατηγορουμένου είναι βεβαιωμένη, κατ’αρχήν δεν κρατείται για το 3ήμερο.
  3. Κατά αρ.424 ΚΠΔ, εφόσον το δικαστήριο το κρίνει απαραίτητο μπορεί να δοθεί έως και 15νθήμερη αναβολή, για την συγκέντρωση ισχυροτέρων αποδείξεων ή για να κλητευθούν και συναίτιοι εκείνου που έχει συλληφθεί, αν αυτοί παραπέμφθηκαν μαζί του στο ακροατήριο σύμφωνα με το άρθρο 420, αλλά δεν κλητεύθηκαν. Σε αυτήν την περίπτωση το δικαστήριο διατάσσει την άρση της κράτησης και αν το κρίνει απολύτως αναγκαίο επιβάλλει περιοριστικούς όρους στον κατηγορούμενο, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 283.
  4. Αν δοθεί αναβολή στις άνωθεν δύο περιπτώσεις(2,3), γνωστοποιείται στους παρόντες μάρτυρες και στον κατηγορούμενο προφορικά η νέα δικάσιμος, χωρίς να τους επιδοθεί κλητήριο θέσπισμα. Συναίτιοι που παραπέμπονται και δεν έχουν κλητευθεί, κλητεύονται το λιγότερο είκοσι τέσσερις ώρες πριν από τη νέα δικάσιμο. Άλλοι μάρτυρες που δεν προσήλθαν, μπορούν να κλητευθούν και προφορικά σύμφωνα με το άρθρο 421 παρ. 1, ενώ μπορεί επίσης να διαταχθεί η βίαιη προσαγωγή των μαρτύρων κατηγορίας και υπεράσπισης που κλήθηκαν κατά το άρθρο 421 παρ. 2 και δεν προσήλθαν.

Κατά τα λοιπά η συζήτηση στο ακροατήριο γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα Ποινικής δικονομίας. Αν το δικαστήριο κρίνει ότι το έγκλημα δεν έχει καταληφθεί επ’ αυτοφώρω ή ότι ακόμη και ύστερα από την αναβολή που έδωσε κατά 424 ΚΠΔ, οι αποδείξεις εξακολουθούν να είναι ανεπαρκείς και χρειάζονται συμπλήρωση, παραπέμπει την υπόθεση στην τακτική διαδικασία και ταυτόχρονα αποφαίνεται για τη τύχη των περιοριστικών όρων.


Η Μαριάντζελα Φραγγή, είναι δικηγόρος και μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Χαλκίδας και της “Επιτροπής Κρατουμένων Φυλακών”, με ενεργή απασχόληση και εκπροσώπηση στα δικαστήρια εντολέων επί ποινικών και αστικών υποθέσεων.

LLM Εμπορικού και Εταιρικού Δικαίου με εξειδίκευση στον Κανονισμό Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *